สรุปสั้น ๆ: Bluetooth codec คืออะไร

Bluetooth codec มาจากคำว่า coder และ decoder คือวิธีที่ข้อมูลเสียงถูกส่งจากแหล่งเสียงไปยังหูฟังหรือลำโพง Bluetooth แต่ละ codec เปรียบได้กับ ‘ภาษาที่ต่างกัน’ แม้จะส่งเพลงชุดเดียวกัน แต่ผลลัพธ์และข้อจำกัดจะแตกต่างกัน ข้อสำคัญคือทั้งเครื่องส่งและเครื่องรับต้องรองรับ codec เดียวกันเพื่อใช้ประโยชน์เต็มที่

ตัววัดสำคัญที่ต้องรู้ก่อนเปรียบเทียบ

• Bit rate — ปริมาณข้อมูลที่ส่งต่อวินาที ยิ่งมากยิ่งเก็บรายละเอียดต้นฉบับได้ดี
• Audio bit depth — จำนวนบิตต่อช่องสัญญาณ มีผลต่อ dynamic range ของเสียง
• Sample rate (kHz) — จำนวนตัวอย่างเสียงต่อวินาที ที่แพร่หลายคือ 44.1 kHz

โค้ดเคตยอดนิยมและข้อสังเกต

• SBC — เป็น codec มาตรฐานที่มีในอุปกรณ์ Bluetooth ทุกชิ้น รองรับทั่วไปแต่คุณภาพและการบีบอัดขึ้นกับการตั้งค่าของผู้ผลิต (บางครั้งจำกัดที่ 256 kbps)
• AAC — ใช้อัลกอริธึมที่ซับซ้อนกว่า SBC ในบางกรณีให้เสียงดีกว่า แต่การทำงานจริงขึ้นกับอุปกรณ์ฝั่งส่งและรับ
• LDAC — พัฒนาโดย Sony มีบิตเรตสูงและรองรับเสียงที่มีรายละเอียดมาก แต่เป็นเทคโนโลยีเฉพาะที่ไม่ได้มีบนทุกอุปกรณ์
• AptX family — มีหลายเวอร์ชัน เช่น AptX, AptX HD, AptX Adaptive และ AptX Lossless (บางรุ่นต้องมีไลเซนส์จาก Qualcomm และการรองรับอาจจำกัด)
• Samsung Scalable — เทคโนโลยีเฉพาะของ Samsung ปรับ bit rate ตามสัญญาณ
• LHDC และ LC3 — เป็นตัวเลือกที่เน้นคุณภาพและ/หรือประสิทธิภาพพลังงาน แต่การรองรับยังไม่แพร่หลายเท่ากับ SBC หรือ AAC

ข้อจำกัดของ Bluetooth และการได้มาซึ่งคุณภาพ

Bluetooth แม้จะพัฒนาแต่ก็มีขีดจำกัดด้านแบนด์วิดท์โดยรวมประมาณ 2 Mbps ทำให้ยังไม่มีอุปกรณ์ Bluetooth ที่ส่งเสียงแบบ true lossless ได้เต็มรูปแบบ ยกเว้นกรณีที่อุปกรณ์ใช้การเชื่อมต่อผ่าน Wi-Fi ร่วมด้วย นอกจากนี้ codec บางตัวใช้ variable bit rate ปรับตามความแรงสัญญาณ ทำให้ความเร็วจริงอาจไม่ถึงค่าที่ประกาศตลอดเวลา

อย่าลืมว่าคนฟังส่วนใหญ่จะได้ประโยชน์จำกัดเมื่อ bit rate สูงเกินจุดหนึ่ง (diminishing returns) และ codec คุณภาพสูงบางตัวก็แลกมาด้วยการกินแบตเตอรี่มากขึ้น ไม่จำเป็นว่าตัวที่มีบิตเรตสูงที่สุดจะให้เสียงดีกว่าในสถานการณ์จริงเสมอไป

ความเข้ากันได้ของอุปกรณ์

หนึ่งในปัจจัยสำคัญคืออุปกรณ์ของคุณรองรับ codec ไหนบ้าง เช่น อุปกรณ์ Apple โดยทั่วไปรองรับเฉพาะ AAC และ SBC เท่านั้น ส่วน Android มักเปิดให้เปลี่ยน codec ได้ผ่าน Developer options หรือแอปเสริม

วิธีเปิด Developer options และเปลี่ยน codec บน Android (สรุป)

• เปิด Bluetooth และเชื่อมต่ออุปกรณ์
• เข้าไปที่ Settings แล้วแตะที่ Build number เจ็ดครั้งเพื่อเปิด Developer options
• กลับไปที่ Developer options แล้วค้นหาคำว่า codec
• เลือก Bluetooth Audio Codec แล้วเลือก codec ที่ต้องการ

ถ้าไม่อยากกดเมนูซับซ้อน มีแอปอย่าง Bluetooth Codec Changer ของนักพัฒนา AmrG DEV ที่ช่วยสลับ codec และตั้งโปรไฟล์เสียงได้ (ฟีเจอร์บางอย่างอาจต้องสมัครสมาชิก)

สรุปการเลือก codec

• ตรวจสอบว่าเครื่องส่งและเครื่องรับรองรับ codec เดียวกัน
• ถ้าต้องการความสะดวกและการรองรับสูงสุด เลือก SBC หรือ AAC ตามอุปกรณ์
• ถ้าต้องการคุณภาพสูงและอุปกรณ์รองรับ พิจารณา LDAC, AptX HD หรือเวอร์ชันที่ใหม่กว่า แต่คำนึงถึงแบตเตอรี่และความเสถียรของสัญญาณ
• จำไว้ว่า bit rate สูงไม่ได้การันตีเสียงดีกว่าเสมอไป ขึ้นกับอัลกอริธึมการบีบอัดและการตั้งค่าของผู้ผลิต