สรุปสั้นๆ

ความละเอียด 4K (3,840 x 2,160) เป็นแค่จำนวนพิกเซล แต่คุณภาพภาพขึ้นกับว่ามีข้อมูลภาพมากแค่ไหนในแต่ละพิกเซล นั่นคือเหตุผลที่ Ultra HD Blu-ray มักได้เปรียบเหนือ 4K สตรีมมิง เหตุผลหลักคือ bitrate และการบีบอัด (compression)

ทำไมบิตเรตสำคัญ

บิตเรต (bitrate) วัดปริมาณข้อมูลที่ใช้ต่อวินาที ยิ่งบิตเรตมาก ยิ่งเก็บรายละเอียดได้มาก แต่ codec ก็มีผลด้วย ตัวอย่างเช่น codec HEVC ถูกออกแบบให้บีบอัดได้มีประสิทธิภาพ แต่แม้ใช้ codec เก่ง ถ้าบิตเรตไม่พอก็ยังเสียรายละเอียด

มาตรฐานของ Ultra HD Blu-ray ระบุว่ารองรับบิตเรตสูงสุดประมาณ 108 Mbps บนแผ่น 66GB และ 128 Mbps บนแผ่น 100GB ซึ่งแสดงขีดจำกัดสูงสุดที่แผ่นสามารถให้กับวิดีโอได้

ข้อจำกัดของสตรีมมิง

ตัวอย่างคือ Netflix แนะนำความเร็วอินเทอร์เน็ตขั้นต่ำ 15 Mbps สำหรับ 4K แต่ตัวเลขนั้นเป็นคำแนะนำความเร็วอินเทอร์เน็ต ไม่ได้หมายความว่าวิดีโอของ Netflix ส่งที่บิตเรตเท่ากันเสมอ และถ้าการเชื่อมต่อช้าหรือไม่เสถียร ภาพอาจถูกลดคุณภาพ

จุดที่การบีบอัดเห็นผลชัด

• ฉากที่มีพื้นผิวเรียบขนาดใหญ่กับฉากที่มีรายละเอียดละเอียดต่างกันในการบีบอัด
• ฟุตเทจที่มี film grain จะต้องการบิตเรตเยอะ เพราะลายเม็ดเปลี่ยนตลอดเวลา หากบิตเรตต่ำจะเห็น blockiness ได้ง่าย
• banding เกิดเมื่อค่อยๆ เปลี่ยนเฉดสีกลับกลายเป็นเป็นแถบสีชัดเจน มักเห็นในท้องฟ้าหรือเงามืด

สตรีมมิงบิตเรตสูงกับการสตรีมภายในเครือข่าย

สตรีมมิงบางบริการให้บิตเรตสูง เช่น Sony Pictures Core ในโหมด Pure Stream ให้บิตเรตระหว่าง 43–80 Mbps โดยต้องการการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตอย่างน้อย 115 Mbps เพื่อไปถึงระดับสูงสุด ทางบริษัทบอกว่าระดับบนสุดให้ประสบการณ์ใกล้เคียงกับ 4K UHD Blu-ray

อีกกรณีคือการสตรีมในเครือข่ายท้องถิ่น เช่น การใช้เซิร์ฟเวอร์สื่อส่วนตัวอย่าง Plex ที่ส่งไฟล์วิดีโอเดิมไปยังทีวีโดยไม่ต้องรีคอมเพรส (Direct Play) หรือเปลี่ยนแพ็กเกจโดยไม่บีบอัดวิดีโอใหม่ (Direct Stream) ในกรณีนี้การสตรีมไม่จำเป็นต้องสูญเสียคุณภาพจากการรีคอมเพรส

สรุป

ประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่าเนื้อหามาจากแผ่นหรืออินเทอร์เน็ต แต่เป็นปริมาณข้อมูลภาพที่ไปถึงหน้าจอ ถ้าสตรีมมิงได้บิตเรตและการเข้ารหัสที่เพียงพอ ภาพก็เข้าใกล้คุณภาพแผ่นได้ แต่โดยมาตรฐานแล้ว Ultra HD Blu-ray มีข้อได้เปรียบด้านบิตเรตที่สูงกว่า ทำให้เก็บรายละเอียดในฉากยุ่งยากหรือมี grain ได้ดีกว่า